4. insanları sosial qruplara bölərkən istinad ediləsi kateqoriyalardan biri də şahmat bilən və bilməyən insanlardı.
şahmat əsil oyundu. çayxana teması deyil. iş orasındadı ki, qlamur da deyil. rəsmi də deyil. böyük kəşfdi.
bilməyənlərin günü bu gün bilən dostlarından öyrənməyi məsləhətdi. səviyyə atlamış olacaqsız.
beginnerlər, "sadəcə gedişləri bilən" həvəskarlar, "ondansa piyadalarla şaşki oynayan"çılar, çalışın canlı şahmat oynayın. telefonla oynamaq o qədər də effektiv deyil. eləcə də onlayn oynamaq.
canlı oyunda rəqibiniz sizdən güclüdüsə, üç-dörd həmlədə bir neçə piyada və fiqurunuzu yeyibsə, və beş gedişdə artıq şah veribsə, əl saxlayın. diqqətinizi cəmləyin. ikinci beyin sayılan mədə-bağırsağınızı oflayn eləmək üçün su, çay, kofe - nəsə için, çəkirsizsə, siqaret yandırın.
rəqib sizlə uşaq kimi rəftar edib hər fiqurda aşağılayıcı gülümsəmə atırsa, ondan səhvlərinizi soruşun. yeri gələrsə, gedişi dala qaytarın, bir də oynayın.
çünki şahmat qumar deyil. oyunu udub-uduzmağın, yəni nəticənin önəmi yoxdu. hər halda şahmat boks deyil ki, biri linç olunsun, o biri kəmər taxsın.
inanmaq istərdim ki, şahmat müharibənin alternativi kimi kəşf edilib, amma tarixdə öz yerini tapmayıb. nəticədə, insan deyilən məxluq ətyeyən, otyeyən, hər şeyi yeyən canlıdı və onun istəkləri heç cür limitlənmir, onu heç nəylə doydurmaq mümkün deyil.